Cách vệ sinh máy chà sàn sau khi sử dụng (mâm, bình hóa chất)

Thiết bị làm sạch không chỉ là một công cụ cơ học đơn thuần mà là một hệ thống tích hợp phức tạp bao gồm: mạch điện tử điều khiển, hệ thống thủy lực (bơm, van), động cơ điện (motor chà, motor hút chân không) và các cơ cấu truyền động. Việc nắm vững cách vệ sinh máy chà sàn chuẩn kỹ thuật sau mỗi ca làm việc chính là phương pháp “Bảo trì phòng ngừa” hữu hiệu nhất để bảo vệ khối tài sản này. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chuyên sâu về quy trình tháo lắp, làm sạch hệ thống mâm chà, lồng chứa và các cảnh báo rủi ro về điện.

Tổng quan nhanh về bài viết

Quy trình bảo dưỡng thiết bị sau vận hành là chuỗi các thao tác mang tính kỷ luật cơ khí. Để đảm bảo hệ thống vận hành hoàn hảo cho ca làm việc tiếp theo, kỹ thuật viên cần nắm rõ:

• Nguyên lý chân không và thủy lực: Hiểu rõ cách lau chùi bình chứa hóa chất máy chà sàn và bình nước thải để ngăn chặn hiện tượng lên men yếm khí, rỉ sét cảm biến phao và tắc nghẽn đường ống.
• Xử lý cơ cấu truyền động: Áp dụng cách vệ sinh máy chà sàn chuẩn tại cụm mâm chà và lá cao su để triệt tiêu ma sát thừa, tránh quá tải dòng điện (Ampe) lên motor.
• Tránh phá hủy hệ thống: Nhận diện ngay những sai lầm khi vệ sinh máy chà sàn (như sử dụng vòi xịt áp lực cao vào khoang động cơ) gây đoản mạch hệ thống điện.
• Kiểm tra toàn diện: Thực hiện thao tác kiểm tra vệ sinh máy chà sàn tại các màng lọc (Filter) và gioăng cao su nhằm đảm bảo áp suất buồng hút kín 100%.

Bản chất kỹ thuật của việc thực hiện cách vệ sinh máy chà sàn

Rất nhiều công nhân tạp vụ hiểu sai về khái niệm làm sạch thiết bị. Họ chỉ dùng giẻ lau bóng lớp vỏ nhựa bên ngoài và cho rằng như vậy là đủ. Về mặt kỹ thuật cơ điện, cách vệ sinh máy chà sàn tập trung vào việc giải phóng các ứng suất cơ học và hóa học tồn dư bên trong hệ thống.

Khi máy hoạt động, motor hút tạo ra một áp suất chân không cực lớn, hút toàn bộ hỗn hợp bùn, cát, nước, mảng bám dầu mỡ và hóa chất vào bình chứa. Hỗn hợp này chứa tính ăn mòn rất cao (nếu dùng hóa chất gốc kiềm/axit) và mang theo hàng triệu vi sinh vật. Nếu cách vệ sinh máy chà sàn không được thực hiện ngay, bùn đất sẽ đóng rắn lại ở đáy bình, bít kín màng lọc chân không. Các sợi tóc, nilon cuốn vào trục mâm chà sẽ tạo ra một lực cản cơ học (kháng cự ma sát). Khi khởi động máy ở ca sau, motor sẽ phải gồng mình vượt qua lực cản này, dẫn đến hiện tượng quá dòng, làm chổi than bị tia lửa điện đánh mòn nhanh chóng, nhiệt độ stator tăng cao và nung chảy lớp vec-ni cách điện. Do đó, cách vệ sinh máy chà sàn chính xác là quá trình can thiệp kỹ thuật nhằm trả lại trạng thái không tải, sạch sẽ và khô ráo cho toàn bộ các module của máy.

Quy trình lau chùi bình chứa hóa chất máy chà sàn và bình nước thải

Bình chứa (Tank) là trái tim thủy lực của thiết bị. Hầu hết các sự cố bốc mùi hôi thối, máy hút yếu hay rò rỉ nước đều bắt nguồn từ việc bỏ qua bước này. Quy trình thao tác cần tuân thủ sự tách biệt giữa hai khoang.

Xử lý hệ thống bình nước thải

Nước thải là hỗn hợp rác hữu cơ, bùn và hóa chất. Khâu quan trọng nhất trong cách vệ sinh máy chà sàn là phải điều hướng thiết bị ra hố xả thải quy định.

• Xả áp và làm sạch đáy: Mở nắp vòi xả. Đợi nước chảy hết, sử dụng vòi nước sạch có áp lực vừa phải xịt mạnh vào đáy bình. Lớp bùn sinh học (Biofilm) thường đóng cặn rất dai dưới đáy, bạn cần dùng vòi xịt luồn lách để đẩy kiệt chúng ra ngoài qua ống xả.
• Vệ sinh cảm biến phao (Float shut-off): Đây là một lồng nhựa (hoặc lưới inox) chứa quả phao bên trong, gắn ngay dưới lỗ hút của motor. Bắt buộc phải thực hiện kiểm tra vệ sinh máy chà sàn tại chi tiết này. Xịt rửa sạch màng lưới để gió dễ dàng lưu thông. Nếu quả phao bị kẹt bởi đất cát, nó sẽ không đóng lại khi nước đầy, khiến nước tràn thẳng vào khoang motor hút gây cháy nổ.
• Mở nắp chống yếm khí: Sau khi hoàn tất, tuyệt đối không đóng kín nắp bình. Môi trường ẩm ướt và yếm khí bên trong sẽ kích thích vi khuẩn kỵ khí sinh sôi, tạo ra khí Metan (CH4) và Hydro Sunfua (H2S) có mùi hôi thối như cống rãnh. Phải mở hé nắp bình chứa nước thải để không khí lưu thông, làm khô lồng chứa.

Kỹ thuật lau chùi bình chứa hóa chất máy chà sàn

Bình chứa nước sạch/hóa chất tuy không có rác thải nhưng lại tiềm ẩn rủi ro về cặn hóa học. Việc lau chùi bình chứa hóa chất máy chà sàn cần sự tỉ mỉ ở hệ thống van từ.

• Xả kiệt hóa chất dư thừa: Nếu để hóa chất (đặc biệt là loại chứa dung môi hoặc độ pH cao) ngâm trong bình nhiều ngày, chúng sẽ kết tủa và ăn mòn phớt cao su của bơm nước. Hãy xả kiệt dung dịch dư thừa ra ngoài qua van xả đáy.
• Súc rửa đường ống: Đổ một ít nước sạch vào bình, bật công tắc xả nước cho máy chạy không tải khoảng 30 giây. Thao tác này trong cách vệ sinh máy chà sàn giúp đẩy toàn bộ hóa chất còn đọng trong đường ống ruột gà và van xả ra ngoài, tránh tình trạng hóa chất khô lại làm tắc nghẽn béc phun (Nozzle) ở mâm chà.
• Vệ sinh lọc nước sạch (Solution Filter): Vặn cốc lọc nước trong suốt nằm dưới gầm bình chứa, lấy tấm lưới lọc bằng thép không gỉ ra rửa sạch rêu mốc và cặn bẩn, sau đó vặn chặt lại, đảm bảo gioăng cao su O-ring không bị vẹo để tránh rò rỉ.

Kỹ thuật kiểm tra và tháo lắp cụm mâm chà

Mâm chà là bộ phận tiếp xúc vật lý trực tiếp với mặt sàn, chịu lực văng ly tâm và ứng suất nén cực lớn. Để cách vệ sinh máy chà sàn đạt tiêu chuẩn kỹ thuật cơ khí, bạn cần thực hiện tháo rời bộ phận này.

Tuyệt đối không để nguyên mâm chà đang bám đầy bùn đất lắp trên máy. Trọng lượng của máy đè xuống sẽ làm các sợi cước nylon của bàn chải bị uốn cong vĩnh viễn (deformation), làm mất khả năng cắt vết bẩn. Đối với [máy chà sàn], dù là dùng bàn chải cứng hay mâm gắn Pad, bạn đều phải tháo chúng ra sau ca làm việc.

• Gỡ dị vật: Dùng kéo hoặc dao cắt đứt toàn bộ sợi tóc, dây nilon, dây thít cuộn chặt vào ngàm trục khóa (Hub). Nếu để dây nilon cuộn quá dày, chúng sẽ ép vào phớt chắn dầu của hộp số giảm tốc, làm rách phớt, chảy nhớt hộp số và nước sẽ xâm nhập phá hỏng nhông truyền động.
• Xịt rửa mâm chà: Rửa trôi đất cát bám trên cụm bàn chải. Phơi nghiêng bàn chải ở nơi bóng râm (không phơi trực tiếp dưới nắng gắt tia UV làm giòn nhựa). Đồng thời, thực hiện lau chùi máy chà sàn tại khu vực gầm chắn bùn (Skirt). Xịt rửa lớp bùn văng dính ở vách nhựa xung quanh mâm chà để ngăn đất cát khô lại cọ xát vào mâm đang quay.

Kỹ thuật kiểm tra vệ sinh máy chà sàn cụm đuôi hút

Nếu motor hút là phổi, thì hệ thống Squeegee (lá cao su gom nước) chính là “khí quản”. Nguyên lý của việc hút khô mặt sàn dựa trên sự chênh lệch áp suất. Nếu cụm bàn hút không được làm sạch, buồng chân không sẽ bị hở, máy sẽ để lại vệt nước. Trong cách vệ sinh máy chà sàn, đây là bước đòi hỏi độ tỉ mỉ cao nhất.

• Tháo rời cụm Squeegee: Vặn 2 chốt hoa mai, tháo toàn bộ cụm càng hút ra khỏi khung sườn. Tháo rời ống ruột gà chân không nối với bàn hút.
• Thông tắc ống hút chân không: Bùn đất, tóc và bọt bẩn thường tạo thành các cục máu đông (clogging) bên trong thành ống ruột gà. Việc kiểm tra vệ sinh máy chà sàn bắt buộc kỹ thuật viên phải đưa vòi nước áp lực luồn vào trong ống, xịt mạnh từ đầu này sang đầu kia để tống khứ toàn bộ rác nghẹt ra ngoài, khôi phục 100% tiết diện đường ống gió.
• Vệ sinh khe lá cao su: Lá cao su phía trước có các khe rãnh để nước lùa vào, lá cao su phía sau áp sát mặt đất để gạt kiệt nước. Rửa sạch sỏi đá, tăm tre dính ở giữa hai lá cao su này. Nếu sỏi đá mắc kẹt, nó sẽ đội lá cao su lên, làm mất áp suất chân không và gây xước sàn nhà.
• Kiểm tra độ mòn cơ học: Bước nâng cao trong cách vệ sinh máy chà sàn là phải đánh giá độ mòn của cạnh lá cao su. Nếu cạnh tiếp xúc đã bị mòn vát, hoặc bị tưa rách do dính hóa chất tẩy rửa mạnh, kỹ thuật viên cần tháo thanh nẹp kẹp, lật mặt lá cao su khác (thường một lá dùng được 4 cạnh) để tái tạo lực gạt nước hoàn hảo.

Những sai lầm khi vệ sinh máy chà sàn phá hủy hệ thống cơ điện

Trong quá trình bảo trì, ranh giới giữa việc làm sạch và phá hoại rất mong manh nếu người thợ thiếu chuyên môn. Dưới đây là những sai lầm khi vệ sinh máy chà sàn phổ biến nhất dẫn đến các báo giá sửa chữa hàng chục triệu đồng:

Sai lầm 1: Lạm dụng vòi xịt rửa áp lực cao
Nhiều công nhân mang nguyên chiếc máy ra sân, dùng vòi xịt áp lực 100-150 bar xịt thẳng vào thân máy cho nhanh sạch. Đây là một sai lầm khi vệ sinh máy chà sàn mang tính chất hủy diệt. Áp lực nước cực mạnh sẽ phá vỡ mọi gioăng cao su bảo vệ (IP54/IP55), xâm nhập trực tiếp vào bo mạch điện tử trung tâm (Control Board), màn hình hiển thị và khe tản nhiệt của motor chổi than. Hậu quả là bo mạch bị chập, cháy nổ IC ngay khi bật khóa điện. Quy tắc lau chùi máy chà sàn phần vỏ nhựa là chỉ dùng khăn ẩm lau bề mặt, có thể kết hợp chất tẩy rửa trung tính, tuyệt đối không dùng dòng nước phun trực tiếp vào hệ thống điện.

Sai lầm 2: Vệ sinh lồng chứa nhưng quên lắp lại phao bảo vệ motor
Trong lúc lau chùi bình chứa hóa chất máy chà sàn và nước thải, người thợ tháo cụm lưới lọc phao ra để rửa nhưng sau đó quên không lắp lại. Khi đưa vào vận hành, nước thải dâng lên không có phao cản lại sẽ bị quạt hút ly tâm rít thẳng vào bầu motor hút. Motor sẽ bốc khói mù mịt và cháy đen chỉ trong vòng 3 phút.

Sai lầm 3: Không vệ sinh hệ thống cọc bình ắc quy
Mọi người thường chỉ quan tâm đến mâm chà và bình nước mà quên mất cụm ắc quy. Khí H2SO4 bốc hơi trong quá trình sạc ắc quy nước sẽ bám vào cọc bình sinh ra lớp muối sunfat màu trắng (hiện tượng oxi hóa). Nếu thao tác kiểm tra vệ sinh máy chà sàn bỏ qua bước dùng nước nóng và baking soda cọ sạch lớp muối này, cọc bình sẽ bị ăn mòn, gây sụt áp dòng điện (Voltage drop) và đánh lửa điện gây nguy hiểm cháy nổ.

Áp dụng cách vệ sinh máy chà sàn chuyên biệt cho từng dải thiết bị

Hệ sinh thái thiết bị vệ sinh rất đa dạng, do đó quy trình bảo trì, lau chùi máy chà sàn cũng cần được tùy biến linh hoạt theo từng cấu trúc cơ khí đặc thù:

Đối với máy chà sàn đơn: Đây là hệ thống có kết cấu cơ khí thô sơ nhất, động cơ được đặt thẳng đứng ngay trên trục mâm chà. Việc áp dụng cách vệ sinh máy chà sàn đơn rất nhanh chóng. Chủ yếu là tháo mâm gắn pad ra xịt rửa, dùng khăn khô lau cần lái và vệ sinh cốc bình phụ chứa dung dịch. Tuyệt đối không dội nước lên lốc lốc motor vỏ nhôm vì lốc máy này chứa các khe thoát nhiệt hở trực tiếp vào cuộn dây đồng bên trong.

Đối với máy chà sàn liên hợp đẩy tay: Khối lượng công việc bảo trì nhiều hơn do tích hợp cả hệ thống thủy lực, chân không và cơ cấu truyền động. Ngoài việc thực hiện đầy đủ quy trình cách vệ sinh máy chà sàn từ bình nước thải, mâm chà, lá cao su, kỹ thuật viên cần đặc biệt chú ý làm sạch bánh xe di chuyển. Rác và tóc cuốn chặt vào trục bánh xe đẩy tay sẽ làm tăng ma sát lăn, khiến người vận hành tốn rất nhiều sức lực để đẩy máy về phía trước, lâu ngày làm lỏng trục bánh xe.

Đặc biệt đối với máy chà sàn ngồi lái: Đây là những “pháo đài” làm sạch công nghiệp với bình chứa lên tới hàng trăm lít nước. Việc kiểm tra vệ sinh máy chà sàn ngồi lái đòi hỏi phải có checklist bảo dưỡng rõ ràng. Do có hệ thống van điện từ bơm nước phức tạp, bắt buộc phải súc rửa đường ống nước sạch thường xuyên để chống nghẹt béc phun. Lưới lọc bụi của motor hút trên máy ngồi lái cũng cần được vệ sinh bằng khí nén để đảm bảo lưu lượng gió CFM (Cubic Feet per Minute) duy trì áp suất tối đa, bảo vệ tuổi thọ cho khối động cơ hút chân không đắt đỏ.

Xem chi tiết một chu kì làm việc của máy chà sàn:

Tạm kết

Bảo trì, bảo dưỡng không phải là khắc phục hậu quả, mà là khoa học kéo dài tuổi thọ thiết bị. Việc tuân thủ nghiêm ngặt cách vệ sinh máy chà sàn chuẩn kỹ thuật sau mỗi ca làm việc chính là khoản đầu tư sinh lời nhất, giúp doanh nghiệp loại bỏ 80% nguy cơ hỏng hóc cơ điện. Có như vậy, khối tài sản thiết bị vệ sinh của bạn mới thực sự phát huy được công suất tối đa, vận hành êm ái, bền bỉ cùng năm tháng, mang lại môi trường làm sạch chuẩn mực cho các công trình công nghiệp hiện đại.

FAQ – Câu hỏi thường gặp

Bao lâu thì nên vệ sinh máy?
Phải vệ sinh ngay sau mỗi ca làm việc, đặc biệt là xả kiệt bình nước thải để chống vi khuẩn và bảo vệ cụm motor hút.

Dùng vòi xịt áp lực cao xịt rửa máy được không?
Tuyệt đối không. Áp lực nước lớn sẽ xuyên qua gioăng cao su, làm đoản mạch bo mạch điện tử và cháy cuộn dây motor.

Tại sao bình nước thải bốc mùi hôi thối?
Do mắc sai lầm không xả cặn sau khi dùng, cặn bẩn và màng sinh học lên men yếm khí. Cần dùng dung dịch diệt khuẩn xịt rửa lồng bình.